Krstac: Malo selo sa velikom istorijom koje je odlučivalo sudbinu Dragačeva
U brdima Dragačeva, nedaleko od Guče i Lučana, smešteno je selo Krstac — mirno mesto koje na prvi pogled ne otkriva bogatu i burnu istoriju koju nosi kroz vekove. Ipak, upravo ovde vodile su se važne borbe koje su imale značajan uticaj na sudbinu ovog kraja.
Selo Krstac, koje je kao posebno naselje osnovano 1874. godine ukazom kneza Milana Obrenovića, smešteno je sa leve strane reke Bjelice, okruženo planinskim vencima Crne stene, Ljute stene i Bjeloševca. Ovaj položaj dao je selu strateški značaj kroz istoriju, zbog čega su se na ovom prostoru često ukrštali putevi trgovaca, vojski i putnika.
Posebno mesto u istoriji zauzima boj na Krstacu iz decembra 1914. godine, tokom Kolubarske bitke. Srpske snage, predvođene pukovnikom Ivanom Pavlovićem, uspele su da potisnu austrougarsku vojsku i odbrane Dragačevo, čime je sprečeno dalje napredovanje ka Čačku i dolini Zapadne Morave.
U borbama je učestvovalo oko 4.000 do 5.000 vojnika sa obe strane, a presudan trenutak dogodio se kada je grupa od 30 srpskih vojnika u jurišu zauzela neprijateljske rovove na Bjeloševcu, što je dovelo do povlačenja austrougarske vojske i konačne pobede.
Značaj ovog mesta potvrđuje i spomenik podignut 1971. godine, koji čuva uspomenu na borce iz Prvog i Drugog svetskog rata. Ispod spomenika nalazi se kosturnica sa 21 borcem, dok podignute ruke simbolično povezuju dve velike istorijske epohe.
Danas Krstac živi mirnim seoskim životom, ali istorija ovog mesta i dalje podseća da su upravo mala sela često bila ključna u velikim istorijskim događajima.
